Atelier Ineke Toetenel

Ineke Toetenel: liefde voor schilderkunst op leerlingen overbrengen

Schilderes en schilderlerares Ineke Toetenel woont en werkt al meer dan veertig jaar in het Statenkwartier. Haar vader, ook kunstschilder, gaf haar het besef mee dat je als schilder onderdeel bent van een lange traditie. Ze schildert 'landschappen van de ziel' en wil op haar leerlingen de liefde voor de schilderkunst overbrengen.

De gevels van haar huis op de hoek van de Antonie Heinsiusstraat en de Antonie Duyckstraat gaan gedeeltelijk schuil achter de hortensia's en weigelia's. En op haar binnenplaatsje zorgen bamboe en rododendron voor een Japanse sfeer. "Aan mijn jeugd in Soestdijk heb ik een verlangen naar natuur, naar bomen en planten overgehouden". Dat verlangen zette Ineke ook om in actie voor meer groen in haar buurt. Bij de gemeente kreeg ze voor elkaar dat er bomen kwamen in de Antonie Heinsiusstraat en de Boreelstraat. De bewoners van de Antonie Duyckstraat plantten later zelf bomen in hun straat. Meer dan veertig jaar woont en werkt ze nu in het Statenkwartier. "Wat is er verrukkelijker dan op een steenworp afstand van dat prachtige Gemeentemuseum van Berlage te wonen. Met al die schitterende tentoonstellingen."

'Schilderbeest'

Ineke groeide op tussen de schilderijen en de schilderkunst. Haar vader, Ab Toetenel, was kunstschilder. "Mijn vader was een romantisch en poëtisch naturalist. Hij hield van de schoonheid van landschappen en tuinen. Hij was een groot bomen- en bloemenschilder." Ineke omschrijft haar vader als 'een echt schilderbeest'. "Hij schilderde altijd. Als ik thuiskwam trok hij mij de trap op: 'Kom kijken, Ineke, wat er op de ezel staat'. Ik heb van hem de liefde voor het vak meegekregen. En het besef dat je als schilder onderdeel bent van een lange traditie. Hij heeft mij geleerd respectvol met schildermaterialen om te gaan. Als kind ging ik met hem naar de Scheveningse Olieverffabriek, toen nog aan de Kanaalweg, en maakte kennis met de ambachtelijke kant van dat vak. Mijn vader schilderde in de woonkamer: de geur van olieverf en bloemen, dat is mijn jeugd."

Landschappen van de ziel

In haar huis hangt naast haar eigen werk, ook werk van haar vader. Een groot schilderij van de Haagse Denneweg in de jaren vijftig, de tuin van hun huis in Soestdijk. Ineke: "Niet te veel, je kunt als kunstenaar niet tussen het werk van je vader leven". Schilderde haar vader landschappen, Ineke schildert 'landschappen van de ziel'. "Ik schilder niet de werkelijkheid om mij heen, ik schilder innerlijke beelden, dat wat ik zie met mijn geestesoog." Aan de muur hangen twee grote schilderijen van een mannelijk naakt dat naar de bodem van de zee duikt. "Voor mij symboliseren ze het idee dat je iedere keer in je leven innerlijk een duik moet maken om een schat naar boven te halen". Ineke omschrijft zichzelf als colorist, kleur is in haar werk erg belangrijk. "Er gaat voor mij niets boven olieverf. Olieverf is een buitengewoon rijk materiaal, waar je een diepte mee kunt bereiken die ongeëvenaard is."

Leren anders te kijken

Ineke schildert vanaf haar vijftiende. Door toeval is ze schilderlerares geworden. "Er kwamen lange tijd groepjes schilders in mijn huis bij elkaar. We zorgden gezamenlijk voor een model. Op een gegeven moment vroegen zij mij of ik hun les wilde geven. Zo is het begonnen." Ze vindt het belangrijk tijdens haar lessen een goede sfeer te scheppen en voor rust te zorgen. "Mensen moeten vaak de overgang maken van de hectiek van hun werk naar de stilte van de concentratie. Ik wil vooral de liefde voor de schilderkunst op hen overbrengen. Ik laat veel voorbeelden zien, we gaan af en toe gezamenlijk naar tentoonstellingen. Dat verdiept je waarneming." Het gebeurt wel dat leerlingen van haar besluiten naar de academie te gaan om professioneel kunstenaar te worden. Ineke vindt dat leuk, maar daar gaat het haar niet om. "Wat ik waardevol vind is dat iemand probeert iets te maken dat mooi is, ook al is het stamelend. Al ben je niet heel talentvol, je maakt iets dat uniek en van jezelf is. Ik kan ervan genieten als ik mijn leerlingen geconcentreerd bezig zie. En je ziet altijd ontwikkeling. Mensen leren anders te kijken, beter waar te nemen."

- Gerda de Lange